بنابر گواهی تمام علمای مسلمان و مسیحی، در شهر بیت المقدس اثری مادی و تمدنی از یهودیان یافت نمیشود. لذا چشم پوشی از این شهر مقدس در واقع چشم پوشی از مقدسترین مقدسات اسلامی و محروم ساختن آنها از انجام فرایض و شعائر دینی و همچنین خطری بزرگ برای سایر مقدسات در مکه و مدینه و اوقاف اسلامی است که هیچ مسلمانی نمیتواند در برابر آن سکوت اختیار کند.
****
تحقیق پیرامون قدس و تاریخ فلسطین پاسخهای درستی به پرسشها درباره این دو مکان مقدس و دیدگاه صهیونیستها نسبت به آن در اختیارمان میگذارد.
این پرسشها را میتوان اینگونه بیان کرد:
1ـ اصول این تاریخ چیست؟ نشانههای آن چگونه مشخص شده است؟ میراث یهود در فلسطین چه جایگاهی دارد؟
2ـ واقعیتهای قدس و تاریخ آن در طول زمان چیست؟
3ـ ملت فلسطین چگونه در سایه حکومت اسلامی، آزادی عبادت را برای تمام مؤمنان به قدس فراهم کرد و ضمن خدمت به اماکن مقدسه از آن حمایت و حفاظت نمود؟
تاریخ قدس و فلسطین فقط به هزاره سوم پیش از میلاد محدود نمیشود بلکه به دورانهای پیشتر که در آن انسان دارای فکر و اندیشه در فلسطین پدیدار شد، باز میگردد. این تاریخ ثمره همسویی انسان در فلسطین با زمان و مکان است.
فلسطین در غرب قاره آسیا و جنوب سرزمین شام قرار دارد که قلب جهان عرب محسوب میشود. مساحت آن 28 هزار و 9 کیلومتر مربع یا 10 هزار و 429 میل مربع است و مشتمل بر منطقه ساحلی در کنار دریای مدیترانه، منطقه کوهستانی و دشت و منطقه صحرایی میباشد.
در اینجا ذکر چند نکته ضروری به نظر میرسد:
1ـ فلسطین به سبب قرار گرفتن در مسیر سه قاره آسیا، آفریقا و اروپا از موقعیتی راهبردی برخوردار بوده و حلقه اتصال و مرکز برخورد فرهنگها و تمدنها به شمار میآید.
2ـ وضعیت جغرافیایی فلسطین و سرزمین شام و نوع پستی و بلندی زمینهای آن بسیار حائز اهمیت بوده و علاوه بر آن این سرزمین به سبب قرار گرفتن در کنار مدیترانه و دارا بودن کوه و صحرا تقریباً دارای چهار فصل است.
3ـ فلسطین دارای دو سیستم بدویت و تمدن است و پیوسته مرکز برخورد بدویها و مسافران بوده است. بدین سبب ساکنان بدوی آن با گذشت زمان در روستاها و شهرها اسکان یافتند.
4ـ مجاورت فلسطین با قدیمیترین تمدن هایی که بشریت آن را میشناسد یعنی سومری و بابلی در سرزمین رافدین(عراق) در شرق و تمدن مصر در وادی نیل در جنوب غربی.
این در حالی است که این منطقه از کرت، یونان و ایتالیا از سمت دریا و از سرزمین فارس (امپراطوری ایران) و هند از شرق تأثیر پذیرفت و بدین ترتیب بخشی از جاده بین المللی باستانی شد که از دلتای نیل آغاز شده و به شط العرب پایان مییابد.
در این میان شهر قدس از جایگاه بسیار ویژهای برخوردار بوده و بسیاری از علما و دانشمندان آن را مرکز زمین میدانند. قدس بر روی چهار ارتفاع ساخته شده که چندین دشت و همچنین شهرها و روستاها در اطراف آن قرار دارد. این شهر دارای اهمیت راهبردی و دینی خاصی میباشد. تاریخ قدس و فلسطین، تاریخی مشحون از حوادث و رویدادهای بیشمار است که میتوان آن را به دو بخش قبل و بعد از ظهور اسلام تقسیم نمود.
جایگاه قدس نزد مسلمانان
قدس با ادیان آسمانی مرتبط بوده و در دل تمام مؤمنان و معتقدان به ادیان الهی جای دارد. اما ارتباط آن با اسلام و مسلمانان از عمق بیشتری برخوردار است. قدس از دیرباز جایگاه ویژهای در اندیشه، تاریخ و میراث اسلامی داشته و مسلمانان آن را مانند فرزند خود مورد سرپرستی و حفاظت قرار دادهاند.
این شهر نه فقط در اسلام بلکه در تمام ادیان آسمانی مورد تقدیس و احترام بوده و میباشد. خلفا، امرا، علما و صالحان در آن به ساخت مسجد، تکیه، راه، مدرسه و سایر اماکن مشابه پرداختند. تمام ادیان در آن برای عبادت آزاد بوده و پیوسته امنیت و ثبات داشته است.
قدس به چند سبب از جایگاه ویژهای در بین مسلمانان برخوردار است:
1ـ این شهر موطن ابراهیم خلیل، محل پیامبران، محل نزول وحی و مبعث عیسی(ع) بوده است.
ابن عباس در این باره میگوید: پیامبران الهی بیت المقدس را بنا نهاده و در آن سکنی گزیدند. بدین سبب در وجب به وجب آن یک پیامبر نماز خوانده و یا یک ملک اقامت نموده است.
2ـ قدس اولین قبله مسلمانان و سومین حرم شریف است و پروردگار متعال آن را با لیلة الاسرای رسول و حبیب خود ویژگی خاصی بخشید.
پروردگار متعال در قرآن کریم میفرماید: سبحان الذی اسری بعبده لیلا من المسجد الحرام الی المسجد الاقصی الذی بارکنا حوله لنریه من آیاتنا انّه هو السمیع البصیر. پیامبر گرامی اسلام نیز فرمودند: لاتشد الرحال الّا الی ثلاثه مساجد مسجدی هذا و مسجد الحرام و المسجد الاقصی.
3ـ قدس کلید کعبه و مزار رسول(ص) است.
4ـ این شهر پایتخت فلسطین و موزه آثار دینی است که به مدت 13 قرن جمع آوری شده و نقطه اتصال کشورهای عربی و منارهای است که نور هدایت و خیر از آن ساطع میشود.
مسلمانان پیوسته قدس را مورد حمایت قرار داده و هرگز تفاوتی میان ادیان آسمانی در آن و همچنین پیامبران قائل نشدند. در این شهر انواع مساجد، کلیساها و معابد مشاهده میشود و نام پروردگار بر زبان مردم جاری است.
یکی از قدیمیترین آثار قدس که برای مسلمانان از اهمیت خاصی برخوردار است، مسجد سلیمان میباشد. در این مکان قبة السلسله در کنار قبة الصخره قرار دارد. قبة السلسله منتسب به حضرت سلیمان بن داود(ع) است و بر روی محراب آن نوشته شده است: یا داوود انا جعلناک خلیفة فی الارض فاحکم بین الناس بالحق.
مسلمانان مسجدی را در این مکان برپا کردند که "مقام نبی داوود" نام دارد و کلیدداری آن را یک خانواده مسلمان بر عهده گرفت. برخی مورخان معتقدند که این مقام قبر نبی داوود(ع) است. در داخل حرم دو مسجد عظیم قرار دارد. مسجد دیگر کرسی سلیمان نام دارد که در هر دو نماز اقامه میشود. علاوه بر آن آثاری که در خارج بیت المقدس قرار دارد و یکی از مشهورترین آن مقام نبی ابراهیم(ع) در شهر الخلیل است که مسجد بزرگی نیز در آن واقع شده است.
مسلمانان هرگز آسیبی به آثار مسیحیان در این شهر وارد نکرده و هرگز آن را مورد بیحرمتی قرار ندادند و این اماکن در دورانهای مختلف در دست خود مسیحیان بوده است.
در این میان مسلمانان در طول تاریخ اسلامی و حاکمان مسلمان فقط در حال ساخت و ساز و یا بازسازی بناهای قدیمی در قدس بوده و اهتمام ویژهای به آن ورزیدهاند. در دوران امویان، عبدالملک بن مروان برای ساخت مسجد الصخره خراج 7 سال مصر را اختصاص داد و نام وی بر گنبد مسجد با تاریخ ساخت یعنی سال 72 هجری حک شد. پس از آن خلفا و امرا یکی پس از دیگری به تزیین و نوسازی آن پرداختند تا جایی که به گفته یکی از مورخان غربی به یکی از زیباترین بناهای موجود و مساجد تاریخ تبدیل شد.
عبدالملک مسجد الاقصی را ساخت و فرزندش ولید آن را تکمیل کرد. پس از وی این مسجد در دوران امرایی که یکی پس از دیگری به قدرت رسیدند نوسازی و تزیین و فرشهای گران قیمتی در آن قرار داده شد. از جمله این افراد میتوان به صلاح الدین ایوبی، سیف الدین ابوبکر، تقی الدین عمر بن شاهنشاه، نورالدین علی و عزیز عثمان اشاره کرد.
مسلمانان از محوطه حرم قدسی، دو مسجد بزرگ و رواقهای آن به عنوان محل تدریس علوم دینی بهره گرفتند. اکثر حجاج بیت اللّه الحرام نیز هنگام رفتن و برگشتن به زیارت قدس میآمدند.
روزی از رسول خدا(ص) درباره بیت المقدس پرسیده شد. فرمودند: این سرزمین محشر و منشر است و نماز در آن مانند هزار نماز در نقاط دیگر میباشد. ایشان در جای دیگر فرمودند: هر که در بیت المقدس بمیرد مانند کسی است که در آسمان مرده است. و یا اینکه، کسی که میخواهد نقطهای از بهشت را ببیند به بیت المقدس بنگرد. در شهر بیت المقدس شمار زیادی از صحابه، تابعین و مجاهدین دفن شدهاند مانند عبادة بن الصامت الانصاری، شداد بن اوس، ام الخیر، محمد بن کرام و بکر بن سهیل الدمیاطی.
مسلمانان در دورانهای مختلف 34 مسجد در قدس ساختند که عمدتا در داخل شهر قدیمی قرار دارد. همچنین استراحتگاه حجاج پاکستانی، استراحتگاه حجاج هندی و استراحتگاه القادریه برای حجاج افغانستان، در هر استراحتگاه مسجد و اتاقهای خواب ساخته شده است.
در قدس همچنین گورستان هایی وجود دارد که برخی صحابه، تابعین، علما، مجاهدان و حکام در آن دفن شدهاند مانند: فیروز الدیلمی، سلامة بن قیصر، ذاالاصبع و ابامحمد البخاری.
مسلمانان در کنار این اماکن، 56 مدرسه نیز احداث کردهاند که پذیرای علمای شهر و سایر نقاط است و قرآنها و کتب خطی نادر نگهداری میشود. مسجد الاقصی همچنین دارای کتابخانهای بزرگ است و علما در گذشته از اندلس، مغرب، مصر، عراق و فارس برای درس و تدریس به آن میآمدند. در موزه اسلامی آن نیز صندوق بزرگی حاوی یک قرآن خطی وجود دارد که توسط یکی از ملوک مغرب به طور اختصاصی برای مسجد الاقصی نوشته شده است. اکثر این اماکن اسلامی به جز گورستانها در شهر قدیمی موجود است و با یک دیوار باستانی احاطه شده که آخرین بار سلطان سلیمان القانونی در قرن دهم هجری آن را نوسازی کرد.
مساجد شهر قدیمی 868 دنم معادل 868 هزار متر مربع است که 26 دنم از آن فقط به حرم قدسی اختصاص دارد. این شهر در واقع موزهای بزرگ آثار باستانی، ساختمانها، نقوش و از میناکاریهای نادری است که نمیتوان بر روی آن قیمت گذاشت.
آثار اسلامی باعث شده که قدس بسیار عظیمتر از اورشلیم یهودیان باشد و در ردیف مکه و مدینه قرار گیرد. پیامبر گرامی اسلام(ص) نیز در یکی از احادیث خود این شهر را چهارمین شهر بهشت نامیدند.
بنابر گواهی تمام علمای مسلمان و مسیحی، در این شهر اثری مادی و تمدنی از یهودیان یافت نمیشود. لذا چشم پوشی از از این شهر مقدس در واقع چشم پوشی از مقدسترین مقدسات اسلامی و محروم ساختن آنها از انجام فرایض و شعائر دینی و همچنین خطری بزرگ برای سایر مقدسات در مکه و مدینه و اوقاف اسلامی است که هیچ مسلمانی نمیتواند در برابر آن سکوت اختیار کند.
رابطه مسلمانان با قدس در اصل رابطهای مبتنی بر قرآن، اندیشه اسلامی و سنت نبوی است. قدس و مسجد الاقصی برای مسلمانان جهان از ابتدا دو نقطه بسیار مهم بود و بخشی از تمدن و میراث فرهنگی مسلمانان و همچنین نقطه وحدت میان ملتهای عربی و اسلامی در شرق و غرب جهان محسوب میشود.
در اندیشه اسلامی، قدس بخشی از رشد ایمانی و اعتقادی مسلمانان است که در هیچ شرایطی نمیتوان از آن عدول کرد. لذا تفریط از این حق حتی اگر با اجماع باشد از نظر اسلام باطل است زیرا قرآن بالاتر از هر اجماعی است.
لذا باید توجه داشت که سیطره بر قدس به عنوان مرکز معنوی و توحیدی و موقعیت نظامی و سیاسی راهبردیاش و گرفتن آن از دست اعراب و مسلمانان به اضمحلال و فروپاشی جهان اسلام میانجامد و مایه وهن امت و مخدوش شدن کرامت آن است. بدین ترتیب میتوان به راحتی عمق ارتباط تاریخ اسلام با شهر قدس از نظر معنوی، سیاسی و نظامی را دریافت.
در 200 سال گذشته چه بسیار خون مسلمانان که به خاطر آزاد سازی قدس از دست صلیبیها، مغولها و اینک صهیونیستها بر زمین ریخته شد. آن زمان که امپراطوری عثمانی با بیرون ریختن پرتغالیهای اشغالگر از سواحل اسلامی و دور کردن خطر از بیت المقدس بر دریای مدیترانه مستولی شد. پس از مدتی ناپلئون، مصر و سپس فلسطین را مورد تاخت و تاز قرار داد و سالها بعد یعنی در سال 1948 میلادی تاریخ تکرار شد تا قدس و فلسطین محور جنگ ملتهای عربی و اسلامی با حمله صهیونیستها باشد.
این درگیری پس از اشغال کامل فلسطین و همچنین اشغال صحرای سینای مصر و بلندیهای جولان سوریه در سال 1967 میلادی به اوج خود رسید و موضوع قدس به موضوع اول تمام ملتهای عربی و اسلامی تبدیل شد.
اما از آن زمان به بعد صهیونیستها برای محو نام قدس از نقشه جهان دست به انهدام تدریجی آثار تاریخی آن و احداث دیواری بتونی به نام دیوار حائل زدند تا آغازی برای یهودی سازی این شهر و حذف نقش تاریخی و معنوی آن برای مسلمانان باشد چرا که رژیم اشغالگر قدس و صهیونیسم بین الملل نمیتوانند حضور ملتی دارای ریشههای عمیق تاریخی، تمدن کهن و میراث فرهنگی غنی با آداب و رسوم اسلامی یعنی ملت فلسطین را در این سرزمین تحمل کنند.
موصل4
