در زمینه بی میلی مردم نسبت به خرید کتاب و در نهایت پایین بودن سطح مطالعه، عده ای توپ را به زمین مخاطب می اندازند و معتقدند که مردم علاقه و رغبت کافی به مطالعه کتاب ندارند و باید با فرهنگ سازی و در دسترس قرار دادن کتاب زمینه را برای گسترش کتاب خوانی در جامعه فراهم کرد. این مشکل شاید ریشه ای تاریخی داشته باشد. بر اساس نظریه « مارشال مک لوهان » کانادایی، دوره های ارتباطی بشر به سه دوره تقسیم می شود و این نظریه پرداز برای توصیف آن استعاره « کهکشان » را به کار برده است.کهکشان شفاهی، گوتنبرگ و مارکنی سه دوره ای است که به اعتقاد مک لوهان بشر پشت سرگذارده است.سرآغاز کهکشان گوتنبرگ اختراع صنعت چاپ و مبدا کهکشان مارکنی اختراع رادیوست. مدت توقف جوامع گوناگون در این دوره ها نیز یکسان نبوده است. جامعه غرب بیش از 480 سال در کهکشان گوتنبرگ توقف داشت، در حالی که مدت زمان حضور ایران در این دوره فقط 123 سال است. عده ای مشکل پایین بودن سطح مطالعه را مربوط به این دوران می دانند. جامعه غرب 480 سال در این دوره توقف کرد و در تمام طول این مدت کتاب و رسانه های چاپی، مسلط بودند، بنابراین زیربناهای لازم برای مطالعه در طول این دوران ساخته شد و پس از آن جامعه غرب وارد کهکشان مارکنی و استفاده از رسانه رادیو شد.اما در ایران توقف در دوره چاپ کم بود است و قبل از آن که زیر ساخت های لازم برای انس با کتاب شکل بگیرد به کهکشان مارکنی پرواز کرده ایم. البته درستی یا نادرستی این تحلیل خود جای بحث های فراوان دارد.

اما عده ای دیگر پایین بودن سطح مطالعه را در دل بخش نشر و کتابت جستجو می کنند و اعتقاد دارند چون کتاب خوبی وجود ندارد مردم به خواندن کتاب بی میل اند.

فروش کتاب های دفاع مقدس

این موضوع در مورد کتاب های دفاع مقدس تا حدودی متفاوت است. از سال ها پیش همواره این تفکر در جامعه و بر مخاطب القا می شد که کتاب ها ی دفاع مقدس مخاطب ندارد و اگر هم به فروش می رسد به شکل خرید انبوه ارگانی و بیشتر برای مجل آرایی و هدیه دادن در همایش ها و مراسمات است؟ اما آیا واقع این گونه است؟

در پاسخ به این سوال باید بگوییم بستگی دارد. بستگی دارد به ویژگی های فنی و محتوایی کتاب، نوع تبلیغی که برای کتاب می شود و همچنین پذیرش کتاب از سوی مخاطب.

به طور کلی اگر کتابی واقعاً خوب باشد مخاطب خود را نیز پیدا می کند. علاوه بر این که در این زمینه باید اطلاع رسانی مناسب صورت گیرد و مخاطب مطلع شود که فلان کتاب منتشر شده، چه ویژگی هایی دارد، خوانندگان در مورد آن چه گفته اند و ... .

در مورد کتاب مقدار کمی تبلیغات نیست که در فروش کتاب تاثیر می گذارد بلکه کیفیت تبلیغات مهم تر است. هر کتابی برای این که بخواهد مخاطب خود را پیدا کند باید وارد حوزه عمومی شود. مخاطبان و مردم بهترین اطلاع رسانان در مورد یک محصول فرهنگی و به خصوص کتاب هستند.اطلاع رسانی در مورد کتاب را می توان مانند دوره حیات یک موجود زنده در نظر گرفت که تولد، رشد، بلوغ و کهن سالی دارد.

اطلاع رسانی کتاب پیش از انتشار کتاب متولد می شود زمانی که با انتشار پوسترها، طرح واره ها، برگزاری جلسات کنفرانس خبری، قرار دادن ماکت کتاب در ویترین کتاب فروشی ها، انتشار گزیده های کوتاه و نغز از کتاب اولین اطلاعات به مخاطب داده می شود، در این مرحله آنچه اهمیت دارد برانگیختن حس کنجکاوی مخاطب است.

در پیگیری این روند، با انتشار اخبار مربوط به کتاب در رسانه ها و برگزاری جلسات رونمایی رشد کتاب آغاز می شود. بعد از این دوره باید به تدریج کتاب را وارد عرصه عمومی کرد. استفاده از الگوی « تبلیغات همه جایی » در این زمینه کارآمد است. به این صورت که بعد از برگزاری جلسات رونمایی، اخبار مربوط از طریق رسانه ها در اختیار مخاطب قرار می گیرد، اما این کافی نیست. نیاز به این داریم که با بهره گیری از رسانه های جدید تبلیغات را به درون جامعه مخاطب ببریم. ارسال فایل کم حجم اطلاعات کتاب از طریق بلوتوث در مکان های همگانی، پخش تبلیغات مربوط به کتاب در مکانهایی نظیر مترو، فرودگاه و پایانه های مسافربری، تهییه دفترچه های یادداشت با طرح جلد کتاب، برگزاری نمایشگاه های کتاب با هدف تبلیغاتی در سطح شهر و ... از مواردی است که می تواند در این مرحله موثر باشد. در این مرحله تبلیغ کتاب به بلوغ می رسد. وقتی به این مرحله رسید دیگر این مخاطب است که برای کتاب تبلیغ می کند. کتاب بر سر زبان ها می افتد و جلسات نقد غیر رسمی کتاب در جلسات خصوصی خوانندگان چه در اتوبوس و مترو و چه در کلاس های دانشگاهی آغاز می شود. چندی پیش اطلاعیه ای دستنویس در یکی از دانشکده های دانشگاه تهران دیدم با این مضمون« به فردی که اشتباهاً کیفم به دستش افتاده چند توصیه دارم، اول این که داخل کیفم « کتاب دا » بود، این کتاب را بخوان. ...» این اطلاعیه نشانه ای از ورود کتاب دا به عرصه عمومی است.

در مرحله «کهن سالی» اطلاع رسانی، نیازهای اطلاعاتی جامعه نسبت به کتاب به مرحله اشباع می رسد و باز هم می توان با ایجاد شوک های تبلیغاتی این نیازها را زنده کرد.

اما، اطلاع رسانی مناسب یکی از اضلاع مثلث موفقیت یک کتاب است. تبلیغات در آغاز کار و همچنین جریان سازی برای کتاب می تواند موثر باشد اما تداوم موفقیت کتاب بستگی به سایر عوامل یعنی ویژگی های فنی و محتوایی کتاب و همچنین پذیرش کتاب از سوی مخاطب دارد.

بنابراین، این فرض که کتاب های دفاع مقدس مخاطب ندارد قابل پذیرش نیست و مانند سایر کتاب ها اگر از ساز و کارهای مناسب برای چاپ، معرفی و فروش آن استفاده شود مخاطب خود را پیدا می کند.

منبع: سوره مهر

موصل4